Το σήριαλ των πέντε ημερών και η σύσκεψη στο Μαξίμου

Ο Παπανδρέου είναι σχεδόν σίγουρος ότι αποκλείεται η Ελλάδα να μην κερδίσει, τον Ιανουάριο, το όριο του 2013 για να συμμορφώσει τα οικονομικά της κατά τις αναγκαστικές οδηγίες των Βρυξελών

«Δεν θα πληρώσουμε εμείς τα δικά τους σπασμένα. Ούτε η χώρα, ούτε ο λαός, ούτε και η κυβέρνηση. Αρκετά με τα παιγνίδια τους». Έτσι ξεκίνησε το απόγευμα της περασμένης Πέμπτης ο Γιώργος Παπανδρέου τη συζήτηση με τους στενούς συνεργάτες του, οι οποίοι θορυβημένοι από τις καταιγιστικές αρνητικές εξελίξεις στην οικονομία, περίμεναν οδηγίες αντίδρασης.

Ο πρωθυπουργός τους μετέφερε την αίσθησή του ότι υπάρχει σχέδιο σε βάρος της χώρας, που εκπορεύεται από πολιτικά και οικονομικά κέντρα, που θέλουν να επικαθορίσουν τις εξελίξεις. Πρακτικά, να θέσουν την κυβέρνηση υπό ομηρεία και να χρησιμοποιήσουν τη χώρα λόγω των οικονομικών προβλημάτων που αντιμετωπίζει, ως μοντέλο και για άλλες υποψήφιες χώρες προς βαριά επιτήρηση.

Ο Γ. Παπακωνσταντίνου του είχε ήδη επιβεβαιώσει ότι η οικονομία δέχεται συντονισμένη επίθεση από πολλές πλευρές, μέσω αρνητικών εκθέσεων των γνωστών χρηματοπιστωτικών οίκων, δημοσιευμάτων έγκυρων εφημερίδων, ιδίως βρετανικών, και δηλώσεων της τριάδας Αλμούνια, Γιούνκερ και Τρισέ, που σε συνδυασμό με την βόμβα από το Ντουμπάι και τις τουλάχιστον περίεργες δηλώσεις Προβόπουλου, οδήγησαν στην κατάρρευση του χρηματιστηρίου Αθηνών, την εκτόξευση των spreads των ελληνικών ομολόγων και προκαλούσαν την αίσθηση στις διεθνείς αγορές και τα ευρωπαϊκά κέντρα εξουσίας, ότι η ελληνική οικονομία οδεύει ολοταχώς στην χρεοκοπία.

Από την άλλη όμως, στο μυαλό του ο Γ. Παπανδρέου είχε διαρκώς και κάτι άλλο, το οποίο μέσα στη φόρτιση των κρίσιμων ωρών, οι περισσότεροι συνεργάτες του λησμονούσαν. Την εικόνα του Συμβουλίου Κορυφής που ακολουθούσε σε λίγες μέρες στις Βρυξέλες. Και όπου ο ίδιος θα βρεθεί ενώπιον ισχυρών πιέσεων να πει δυο φορές το πολυπόθητο «ναι» -ή καλύτερα να μην πει το… «καταραμένο» για τους ευρωπαίους «όχι»- στην ομαλή εξέλιξη του ευρωτουρκικού και του ευρωσκοπιανού διαλόγου αντίστοιχα.

Έχοντας πολλά χρόνια εμπειρίας της διεθνούς πολιτικής, θεωρούσε ότι το ευρωπαϊκό ανθελληνικό ξέσπασμα μόνο τυχαίο δεν ήταν. Τουλάχιστον ως προς το χρόνο. «Πολιτική και οικονομία πάνε πάντα μαζί» και συνήθως ανταγωνίζονται». Το είχε ακούσει πολλές φορές από τον πατέρα του, αλλά εδώ και χρόνια πλέον είναι και δικό του βίωμα.

Τα «παπανδρεϊκά»… γονίδια

Στη συνέχεια της σύσκεψης, ο πρωθυπουργός ζήτησε από τον «τσάρο» να μαζέψει το κακό κλίμα με τον διοικητή της Τράπεζας της Ελλάδας για τον οποίο κάποιοι υποστήριζαν ότι με την άκαιρη παρέμβασή του έδωσε χώρο για τα κερδοσκοπικά παιγνίδια μεν και πολιτικά παιγνίδια σε βάρος της χώρας μας δε.

Και μετά, λειτούργησε με τα… παπανδρεϊκά του γονίδια. Μπήκε μπροστά. Καταρχήν μίλησε με Φρανκφούρτη και κάλεσε τον Λουκά Παπαδήμο επειγόντως στην Αθήνα για διαβουλεύσεις. Και μετά έστειλε αυστηρό δημόσιο μήνυμα προς τους πάντες, περνώντας «γενεές δεκατέσσερις» το κονγκλάβιο της Κομισιόν και το ομόρροπο της Φρανκφούρτης.

Τον αντιπρόεδρο της ΕΚΤ τον είδε το πρωί του περασμένου Σαββάτου. Του διαμήνυσε να μεταφέρει στον Τρισέ, ότι τα παιγνίδια σε βάρος της Αθήνας πρέπει να σταματήσουν και ότι έχει ευθύνη για αυτό. Άλλωστε στους Αλμούνια κλπ ήξερε πως θα μιλούσε ο ίδιος όταν θα χρειαστεί: «ποιοι είστε εσείς, που ενώ ανεχτήκατε πέντε χρόνια την κοροϊδία των προηγούμενων, μου ζητάτε σε σαράντα μέρες τα ρέστα;». Γνωρίζοντας ότι οι Βρυξέλες μπορεί να φωνάζουν και να απειλούν, αλλά ο ίδιος είναι πρωθυπουργός και όχι υπάλληλός τους και ότι αν χρειαζόταν, υπήρχε και η πολιτική διαπραγμάτευση σε υψηλό επίπεδο και σε χώρους όπου οι Αλμούνια κλπ., όταν μπορούν βεβαίως να βρεθούν εκεί, λειτουργούν ως παρατηρητές με δικαίωμα… ακοής.

Αυτό όμως ήθελε να το αποφύγει. Γιατί αν κατέφευγε στο έσχατο μέσο πολιτικής παρέμβασης πλέον, θα ήταν πιο ευάλωτος στο άλλο σκέλος: Σκόπια και Τουρκία.

Το «πολιτικό μήνυμα», μαζί με τα πραγματικά στοιχεία της οικονομίας και τις διαβεβαιώσεις ότι τα μέτρα που πρέπει να ληφθούν θα ληφθούν, στο πλαίσιο των αντικειμενικών δυνατοτήτων που υπάρχουν, παρεδόθη από τον κ. Παπαδήμο στον επικεφαλής της ΕΚΤ.

Όχι ότι ο Γ. Παπακωνσταντίνου υστερεί σε κύρος, αλλά ο πρωθυπουργός δεν ήθελε να τον στείλει «γυμνό» στο Ecofin και το Eurogroup. Για αυτό προηγήθηκε όλη αυτή η διαδικασία. Ο κ. Τρισέ πήρε το «μήνυμα» και από τη Φρανκφούρτη το προώθησε στις Βρυξέλες, μέσω… Κίνας όπου βρήκε τους αρμόδιους.

Η αλλαγή κλίματος

Κατά «περίεργο» τρόπο, από το πρωί της Δευτέρας το κλίμα άλλαξε. Αλμούνια και Γιούνκερ συναγωνίζονταν ποιος θα στηρίξει αποτελεσματικότερα την ελληνική οικονομία. Αλλιώς, με άλλο κλίμα, πήγε ο «τσάρος» στις Βρυξέλες. Όπου δεν του έβαλαν τα δυο πόδια σε ένα, αλλά τουλάχιστον σε… ενάμιση παπούτσι. Όμως το κέρδος ήταν ο χρόνος. Τα spreads έπεσαν αυτομάτως.

Όσο δε για το ποθούμενο, ο πρωθυπουργός είναι σχεδόν σίγουρος ότι αποκλείεται η Ελλάδα να μην κερδίσει, τον Ιανουάριο, το όριο του 2013 για να συμμορφώσει τα οικονομικά της κατά τις αναγκαστικές οδηγίες των Βρυξελών. Ήτοι να εξοικονομεί κατ΄ έτος 6 με 7 δισ. ευρώ. Έστω κι αν χρειαστεί να «μαζέψει» λίγο κάποιες προεκλογικές υπερβολές, αλλά εξαπολύοντας «ανθρωποκυνηγητό» κατά της φοροδιαφυγής και «τσακίζοντας» τις δημόσιες σπατάλες. Και για κάθε περίπτωση, έχει… αποστηθίσει το… τηλέφωνο του Θαπατέρο.

Η τελευταία πράξη του σήριαλ των πέντε ημερών παίχτηκε στο δείπνο του συνεδρίου του Ελληνοαμερικανικού Επιμελητηρίου. Ο οργισμένος με τους Έλληνες τραπεζίτες για την στρόφιγγα που έχουν βάλει στη ρευστότητα στην αγορά πρωθυπουργός τους απέδωσε βαριές ευθύνες. Τους «το φύλαγε».

Ανέλαβε εκ μέρους τους να του απαντήσει την επομένη ο πρώην συνεργάτης του Κ. Σημίτη, Γκ. Χαρδούβελης. Λέγοντας, ότι πρώτα βγαίνει η οικονομία από την ύφεση και μετά οι τράπεζες προωθούν την ανάπτυξη, (αυτο)υπονόμευσε την πρόταση να προστεθεί στο τιμ Προβόπουλου στην Τράπεζα της Ελλάδος.

Όλα ανοιχτά στις Βρυξέλες για Τουρκία και Σκόπια

Πολλοί απόρησαν για τη «ζέση» του Γιώργου Παπανδρέου να καλέσει τον Σκοπιανό και τον Αλβανό ομόλογό του στις Πρέσπες την περασμένη Παρασκευή, παρά τη σημαντική αφορμή, τέτοια εποχή. Μόλις δυο εβδομάδες πριν την κρίσιμη Σύνοδο Κορυφής.

Η αλήθεια όμως είναι, ότι η χώρα μετά από μια περίοδο μείζονος διπλωματικής απραξίας, έπρεπε να πάρει πρωτοβουλίες ενόψει Βρυξελών. Με την ανάληψη των καθηκόντων του ο Γ. Παπανδρέου και γνωρίζοντας ότι τον περιμένει ο «καυτός» Δεκέμβριος έσπευσε στην Κωνσταντινούπολη, όπου και συνάντησε τον Ερντογάν. Η Άγκυρα αιφνιδιάστηκε από την πρωτοβουλία του, που για τις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες και την Ουάσιγκτον αποτέλεσε ευχάριστη έκπληξη.

Όμως ο Τούρκος πρωθυπουργός πέρασε στην επικοινωνιακή αντεπίθεση. Με την επιστολή του δέκα μέρες αργότερα, έφερε την Αθήνα σε δύσκολη θέση. Συγχρόνως, ετοίμασε βαλίτσες για την Ουάσιγκτον, ενώ σε όποιον συναντά του αραδιάζει τις «κινήσεις καλής θέλησης» που κάνει έναντι των Ελλήνων.

Επί της ουσίας όμως από την άλλη πλευρά, η οποιαδήποτε απάντηση στην μονοθεματική ατζέντα που έθεσε ο Ερντογάν στην επιστολή του με τον τίτλο «διμερής διάλογος για όλα» είτε θα παραβίαζε τις εθνικές «κόκκινες γραμμές» είτε θα έδινε ένα ακόμη επικοινωνιακό όπλο στον Τούρκο πρωθυπουργό να ισχυρίζεται ότι «ενώ εγώ τους καλώ, οι Έλληνες δεν κάθονται σε ένα τραπέζι να λύσουμε τα θέματα». Όπου θέματα, οι απαράδεκτες Τουρκικές διεκδικήσεις στο Αιγαίο.

Τα όπλα αντίδρασης του κ. Παπανδρέου ήταν λίγα, όμως αξιοποιήθηκαν επιτυχώς. Το ένα ήταν η συνάντηση των Πρεσπών, αλλά αφορούσε τον οργιάζοντα επίσης στα διεθνή φόρα Γκρούεφσκι. Το δεύτερο ήταν η Σύνοδος του ΟΑΣΕ στην Αθήνα. Όπου η ελληνική διπλωματία -προς τιμήν του ο Γ. Παπανδρέου πίστωσε τα αναλογούντα και στην Ντ. Μπακογιάννη- κατήγαγε μικρό θρίαμβο. Αφού, μετά τη διαδικασία της Κέρκυρας, χάρη στις προσπάθειες της Ελληνικής Προεδρίας, ο ΟΑΣΕ κατάφερε να φτάσει μετά από χρόνια στην έκδοση κοινού ντοκουμέντου της Συνόδου του, ανακτώντας κάποιο από το χαμένο διεθνές κύρος του.

Ο δε κ. Παπανδρέου κατάφερε να πει αυτά που θα γράφει στην απαντητική επιστολή του προς τον Ερντογάν, χωρίς να πιάσει στιλό. Τα είπε στον… ορεξάτο Νταβούτογλου, που ήρθε με τις ίδιες τουρκικές προτάσεις, διανθισμένες με ωραία λόγια περί μείωσης εξοπλισμών κλπ, αλλά και διαρρέοντας ότι έθεσε τα θέματα των μειονοτήτων στον Έλληνα πρωθυπουργό. Για να εισπράξει την απάντηση, ότι «θέματα που αφορούν Έλληνες πολίτες δεν συζητούμε με κανέναν αναρμόδιο». Έτσι πιθανότατα ο κ. Ερντογάν θα μπορεί μόνο να επικαλείται τη μαρτυρία Νταβούτογλου στον Ομπάμα την Τρίτη, όταν θα του διεκτραγωδεί την ελληνική ανελαστικότητα στην προώθηση της ειρηνικής επίλυσης των ελληνοτουρκικών διαφορών. Ωστόσο ο κ. Παπανδρέου για να μη φανεί ολοκληρωτικά αρνητικός στις τουρκικές προτάσεις αποδέχτηκε την πρόταση για λειτουργία ελληνοτουρκικού συμβουλίου συνεργασίας.

Πρώτος στόχος η αναβολή

Όλα τα παραπάνω ασφαλώς και έχουν ουσία, αλλά το παιγνίδι παίζεται σε λίγες μέρες στις Βρυξέλες. Και η πραγματικότητα έχει ως εξής: η Ελλάδα βρίσκεται σε δυσχερή θέση. Οι πιέσεις των Ευρωπαίων να δοθεί ημερομηνία έναρξης του ενταξιακού διαλόγου στα Σκόπια, άνευ επίλυσης του θέματος του ονόματος, μπορεί τις τελευταίες μέρες να υποχωρούν, αλλά παραμένουν ισχυρές.

Όσο δε για τον ευρωτουρκικό διάλογο, ασκούνται οι ίδιες και σφοδρότερες πιέσεις προκειμένου μέσω Αθήνας να καμφθούν και οι σκληρές αντιστάσεις της Λευκωσίας. Η τελευταία, έστω και μόνη της, είναι αποφασισμένη να μπλοκάρει πέντε κεφάλαια των ευρωτουρκικών διαπραγματεύσεων, ανάμεσα στα οποία και η ενέργεια, πράγμα που και μόνο που το ακούν στην Άγκυρα οργίζονται. Ήδη ο κ. Χριστόφιας διαμήνυσε δια επιστολής της πρόθεσή του στους ομολόγους του ηγέτες, ο δε Μ. Κυπριανού ενημέρωσε σχετικά τον Δ. Δρούτσα.

Το θέμα είναι αν και κατά πόσο η ελληνική πλευρά μπορεί να αντέξει ένα διπλό βέτο στις Βρυξέλες. Ωστόσο, οι πληροφορίες από τα Σκόπια αναφέρουν πως η πολιτική ηγεσία, παρά την ισχυρή εσωτερική πίεση που δέχεται, θα μπορούσε –όχι εντελώς «αναίμακτα»- να υποχωρήσει σε ένα αίτημα αναβολής της συζήτησης για το θέμα της και παραπομπής του στην αμέσως επόμενη Σύνοδο, υπό την διαβεβαίωση ότι θα εντατικοποιηθούν οι συνομιλίες υπό την αιγίδα του ΟΗΕ για την επίλυση του θέματος της ονομασίας. Αν και ο κ. Γκρούεφσκι προχθές είπε ότι μπορούν να προχωρήσουν παράλληλα οι δυο διαδικασίες, διπλωματικές πηγές εκτιμούν ότι τελικά η Σκοπιανή ηγεσία μάλλον προτίθεται να συναινέσει στην αναβολή.

Στο άλλο μέτωπο, τα πράγματα είναι σαφώς δυσμενέστερα. Η «κόκκινη γραμμή» όμως για τον πρωθυπουργό είναι παρούσα, ενώ πολιτικοί παρατηρητές επισημαίνουν ότι στο όλο σκηνικό –και για το Σκοπιανό- εδώ και πέντε μέρες έχει προστεθεί και ο «παράγων Σαμαράς», ο οποίος θα φροντίσει να επενδύσει πάνω στην οποιαδήποτε ελληνική ολιγωρία ή και αστοχία στις Βρυξέλες σε ένα πεδίο μάλιστα, προσωπικά προνομιακό για τον ίδιο.

Διπλωματικές πηγές αναφέρουν ότι και εδώ η ιδέα της αναβολής της αξιολόγησης του ευρωτουρκικού διαλόγου έχει ωριμάσει τουλάχιστον σε τρεις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες, πέραν των Αθηνών, καθώς το βέτο Χριστόφια θεωρείται σχεδόν δεδομένο.

Ωστόσο, ουδείς μπορεί να προεξοφλήσει από τώρα «πού θα κάτσει η μπίλια». Ο κ. Παπανδρέου καλείται να επιβεβαιώσει την δεινότητά του στους χειρισμούς της εξωτερικής πολιτικής και των διεθνών σχέσεων σε ένα διπλό μέτωπο, με την απόλυτη ρευστότητα συσχετισμών και πρόσθετους επιβαρυντικούς παράγοντες (οικονομία).